Şeker Ahmed Paşa
1841-1907
Still Life with Flowers
1903
Tanzimat’la birlikte Osmanlı görsel kültüründe, özellikle resim alanında yeni bir bakışın güç kazandığı görülür. 18. yüzyıldan itibaren kitap sanatlarında çiçek tasvirlerine yönelik yerleşik üretim devam ederken, 19. yüzyılda Batı resmine artan ilgiyle birlikte tuval resmi ve yağlıboya teknikleri giderek yaygınlaşır. Bu dönüşüm içinde, Osmanlı saray çevresinde kitap tezhiplerinden mimari yüzeylere uzanan geniş bir yelpazede karşımıza çıkan natüralist üsluptaki çiçek resimleri, bir yandan İstanbul’un çiçek kültürüyle ilişkili bir tema olarak varlığını sürdürür; diğer yandan Batı resminde gelişen natürmort geleneğiyle kurulan temasın başlıca taşıyıcılarından biri haline gelir. Şeker Ahmed Paşa’nın “Çiçekli Natürmort” başlıklı eseri, bu karşılaşmanın izlenebildiği örneklerden biridir.
Tabloda kısmen görülen bir masa üzerinde geniş gövdeli ve alçak bir vazo içinde farklı türlerden kesme çiçeklerin oluşturduğu bir buket betimlenmiştir. Vazonun yanında, masanın üzerine bırakılmış dalın üzerinde iki pembe gül yer alır. Çiçeklerin özenle düzenlenmiş sunumu, Avrupa resminde yaygın olan natürmort kurgularına benzer bir kompozisyon mantığına dayanır.
Bukette farklı lale türleri öne çıkar; daha sade formların yanı sıra iri çiçek başları ve saçaklı taç yapraklara sahip kültür laleleri de vazoda yer alır. Lalelere leylak, Doğu sümbülü, şakayık ve kadife çiçeği eşlik eder; böylece buketin renk ve form çeşitliliği artar. Farklı mevsimlere ait, doğada aynı anda açmaları beklenmeyen çiçeklerin bir arada sunulması, sahnenin tek bir anı betimlemekten ziyade, natürmort geleneğinde sık karşılaşılan seçme ve birleştirmeye dayalı, zamansız düzenlemelerle ilişkilendirilebilir.
Kompozisyonun ön planındaki solmuş çiçekler, eserde zamanın duygusunu görünür kılar. Canlı çiçeklerle birlikte sunulan bu solgun formlar, Batı’da özellikle 17. yüzyıldan itibaren geliştirilen natürmort repertuarında fanilik düşüncesiyle ilişkilendirilen “vanitas” anlayışıyla birlikte okunabilir. Çiçeklerin açma ve solma hallerinin bir arada gösterilmesi, çiçeğin kısa ömürlü doğasına ve yaşamın döngüselliğine işaret eder.
Eserin biçimsel dili, Şeker Ahmed Paşa’nın Paris eğitimle şekillenen akademik resim anlayışı çerçevesinde değerlendirilebilir. Sanatçının Paris’te Mekteb-i Osmânî’deki öğrenimi ve École des Beaux-Arts çevresinde Gustave Boulanger ile Jean-Léon Gérôme’un atölyelerinde çalışması, özellikle ışık-gölge kullanımıyla çiçeklere hacim kazandırmasında ve koyu arka plana karşı formları öne çıkarmasında izlenir. Bu çerçevede “Çiçekli Natürmort”, kitap sanatlarındaki çiçek imgesi geleneği ile Batı resminde gelişen natürmort anlayışının bir arada izlenebildiği bir kompozisyon sunar.
Detail
Dimensions:
67.5 x 92 cmMedium:
Oil on canvasLocation:
Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi (Emirgan, İstanbul, Türkiye)Object Number:
200-0020-SAPCredit:
© Sabancı University Sakıp Sabancı MuseumRelated Works