Avize | SSM
Dekoratif Eserler Koleksiyonu

Avize

19. yüzyıl

Osmanlı İmparatorluğu’nda 19. yüzyılın ikinci yarısında hız kazanan Batılılaşma hareketi, devlet kurumlarının yanı sıra sosyal hayatı da etkilemiş, Avrupai tarzda inşa edilen binaların iç mekân tasarımının da bu doğrultuda gelişmesine sebep olmuştur. İç mekânların dikkat çekici parçalarından olan aydınlatma unsurları da bu dönemde, Fransa ve İngiltere ile yoğunlaşan ticari ilişkiler sonucunda, bu ülkelerin kristal üreticilerinden ürünler alınmış, onların benimsediği üsluplarda tasarımlar yapılmıştır. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nde saklanan belge ve çizimler, Dolmabahçe ve Beylerbeyi saraylarında bulunan çok sayıda kristal avizenin Sultan Abdülaziz (salt. 1861-1876) döneminde meşhur Fransız Baccarat Kristal Fabrikası’na sipariş edilmiş olabilece ğine dair ipuçları içermektedir. Söz konusu avizelerin tümünde menşelerine dair bir mühür veya imza bulunamasa da, renkli kristal avizelerin birçoğunda “BACCARAT” yazısına ulaşılmıştır. İmparator III. Napolyon’un Sultan Abdülaziz’i şeref konuğu olarak davet ettiği 1867 Uluslararası Paris Sergisi’nde büyük ilgi gören ve pek çok madalya alan görkemli Baccarat avizeleri, Avrupa’da olduğu gibi Osmanlı saraylarında da gücün ve zenginliğin göstergesi olmuştur. 

SSM Mobilya ve Dekoratif Eserler Koleksiyonu’nda yer alan ve Atlı Köşk’teki Giriş Salonu’nda bulunan bu avize, Mavi Oda’daki 400-0065 envanter numaralı avizenin daha fazla kollu bir örneğidir. Yakut kırmızısı ve zümrüt yeşili kristal süslemelere sahip bu iki avize, Beylerbeyi Sarayı’ndaki Havuzlu Salon’da bulunan Baccarat kristal avizeleriyle birçok bakımdan benzerlik gösterir. Kollarına sonradan eklenmiş olan kablolar, avizenin 19. yüzyılda mum ışığıyla aydınlatma sağlamak üzere üretildiğini ve sonradan elektrikli aydınlatmaya uyum sağlamak üzere dönüştürülmüş olabileceğini düşündürmektedir.

Üç kademeli avizenin ana tabağı, merkezden ışınsal biçimde yayılan kesme kristal çubuklardan oluşur. Kenarı çiçeklerle çevrili tabaktan, kesme yüzeylere sahip, kıvrık 32 kol yükselir. Her bir kolun ucunda, altın yaldızla konturlanmış lale formunda kırmızı birer mumluk ve yaprak motifleriyle süslü birer küçük beyaz tabak bulunur. Tabakların kenarları, avizenin ışığını artıran, damla formunda kristal sarkıtlarla çevrilidir. Mumlukları taçlandıran, kenarları dilimli kristal fanuslara bitkisel desenler işlenmiştir. Kolların ucunda, lale formunda birer sarkıt yer alır. Bu sarkıtlar, beyaz zemin üzerine altın yaldızla konturlanmış yonca desenleriyle süslenmiştir. Sarkıtların iç yüzeyleri zümrüt yeşilidir.

Avizenin orta kademesinde, altın yaldız bordürlü yonca desenleriyle bezenmiş, kenarları dilimli beyaz bir çanaktan 16 kristal kol yükselir. Alt kademedeki tabağın etrafındaki stilize çiçek formundaki süsler, bu çanağın etrafında tekrarlanmıştır. Kolların ucundaki mumluklar ve küçük tabaklar, bir alt kademedekilerle birebir aynıdır fakat lale formunda sarkıtları bulunmamaktadır. Avizenin üst kademesinde, orta kademedeki çanağın daha küçük bir örneği bulunur. Çanağın içinden boynuz tipi dekoratif kollar yükselmektedir. Bu kolların uçlarında, yeşil yoncalarla süslenmiş lale formunda sarkıtlar yer alır. Avize, ışınsal olarak düzenlenmiş kesme kristal çubuklardan oluşan bir tepelik ile taçlandırılmıştır.

Detaylar

Koleksiyon
Dekoratif Eserler Koleksiyonu
Başlık
Avize
Tarih
19. yüzyıl
Boyutlar
160 x 150 cm; Kırk sekiz kollu
Malzemeler
Kristal ve altın yaldız
Bulunduğu Yer
Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi (Emirgan, İstanbul, Türkiye)
Obje Numarası
400-0032
Telif Hakkı
© Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi


İlgili Eserler

Vazo

Vazo

Detaylı İncele

Vazo

Vazo

Angel

Detaylı İncele

Kategoriler

Konu

Dekoratif Eserler Koleksiyonu

Format

Kristal ve altın yaldız

Tarih / Dönem

19. yüzyıl

Coğrafi Konum

İstanbul, Türkiye